Algemene gegevens

Naam : NAPOLEONSMOLEN
Adres : Dokter Mathijsenstraat 3
Eigenaar : Stad Hamont-Achel.

Type: Ronde stenen stellingmolen. Bovenkruier met kruibok op stelling.
- Hoogte stelling: 7,10 m. Hoogte romp : 19 m.
- Functie : graanmolen met twee steenkoppels en olieslagmolen. Op één steenkoppel: elektrische motor.

Inrichting : kompleet

Bescherming : Beschermd monument. (Besluit van 31/3/1982.)

Molenaars :
- Harry Wijnants, Kapelstraat 99, Tel. 00 32 11 62 14 03
- Evert Meijs Grevenbroekstraat 4, Tel. 00 32 11 63 51 15
- Harry Vandeweyer, Nieuwstraat 21, Tel. 00 32 11 62 14 88
- Harrie Meeuwissen Sleutjes 3, Tel. 00 32 11 44 58 76

Openingstijden:
- 1e zaterdag van de maand van 13 tot 17 uur.
- 3e zondag van de maand van 13 tot 17 uur.
- Ook op afspraak kan de molen worden opengesteld.

Maten en gewichten

In 1804 is de stenen ronde windmolen gebouwd. In 1867 is er een olieslagmolen bij gebouwd waardoor het een unieke molen is geworden voor de wijde omgeving! De enige stenen stellingmolen van de provincie Limburg. De romp heeft een hoogte van 19 meter.

De diameter op de begane grond is aan de binnenzijde 11.40 meter. De buitenzijde heeft een diameter van ongeveer 13.40 meter. De diameter van de molen op stellinghoogte is inwendig 5,80 meter, uitwendig 7,10 meter. Bovenaan, net onder de kap is de binnendoorsnede 4,70 meter terwijl de buitendoorsnede 5,50 meter is.

De kap bestaat uit 2 x 9 gebogen eiken onderspanten. De rechte eiken bovenspanten, de nokgording (eik) en het wolfeind (eik) bepalen de typische vormgeving voor het bovendeel. De eikenhouten schaliën zijn afkomstig uit Allegau (D). De kap weegt 13,5 ton.

De stelling bestaat uit 40 eiken liggers, ondersteund door 40 eiken schoren. Tijdens de restauratie vanaf 1995 zijn aan de schoren lek- of druiplatjes aangebracht. Er zijn in totaal 14 velden, die bestaan uit eiken stellingdelen van 22 mm dik. Een strook van 90 cm breed teerpapier is op de stelling aangebracht tegen het molenlichaam. De stelling bevindt zich op een hoogte van 7,10 meter.

De gietijzeren molenas dateert wellicht van 1854, is van L.I.Enthoven uit ’s-Gravenhage en zou het nr. 120 dragen.

Het vangwiel heeft 67 acacia-palmhouten kammen, heeft een diameter van 2,78 m. Om het vangwiel bevindt zich een ijzeren hoepel. De vangstukken zijn van wilgenhout met een dikte van 18 cm. en een breedte van 28 cm.

De bonkelaar heeft 33 kammen van azijnhout met een diameter van 1,10 m. Het rolwerk heeft 51 rollen.

Door de verhoging van de molen in 1876 bevinden er zich vier lagen maasgaten in de romp: de bovenste heeft er 16, de tweede 17 en de onderste weer 16.

Het grote spoorwiel van de steenzolder heeft 73 essenhouten kammen, geborgd met acacia.

Het spoorwiel t.b.v. het olieslagwerk telt 52 kammen van azijnhout

De luitafel uitgevoerd als rondsel heeft 37 staven t.b.v. aandrijving van het olieslagwerk. Het steenrondsel heeft 27 spillen.

De stenen van de noordzijde: electrisch aangedreven steenkoppel
Ligger: kunststeen: totaal 141 doorsnee, ( een zgn. ‘zestiender’) kropgat 31 cm. Loper:kunststeen: totaal 141 doorsnee, (zestiender) kropgat 33 cm, en de dikte is 26 cm (10 duim) We spreken hier dus van een zestiender van 10 duimen. Gewicht: 500 kg. De losse steenkist heeft een binnenwerkdoorsnee van151 cm.

De stenen van de zuidzijde: door de windaangedreven steenkoppel
In 1997 is –volgens oud-molenaar Frederix- een nieuw koppel 17ders gemonteerd, volledig kwarts zonder amaril, afkomstig van Van Hees uit Geldern (D).

De twee roeden van het gevlucht zijn traditioneel gelast, van Derckx uit Beegden. De roeden zijn genummerd 837 en 838. Het plaatstaal is bij de assekop 08 mm dik, en naar het uiteinde 05 mm. Binnenroede 25,8 m hekstand –6/+12 40’ graden Buitenroede 26,0 m hekstand –5/+14 30’ graden Hekgaten: 32 Kikkers: 12 per end 175 cm. breedte voor het hekwerk De scheien zijn van Russisch lariks met acacia spieën. De binnenroede en de buitenroede hebben ieder 32 scheien. De windborden zijn 55 cm. breed.

De vier zeilen zijn afkomstig van zeilmakerij Wakker uit Maassluis.

De schoren zijn van Russisch lariks en bevatten klapmutsen tegen het waterinsijpelen.

De Kollergang:
Ligger: dikte 50 cm., diameter 177 cm
Lopers of pletstenen of "ossen" van de kollergang: dikte 37 cm. diameter 196 cm. En 192 cm. Lopers en ligger zijn gekapt uit natuursteen (Arduinsteen).
Spoorwiel van de kollergang telt 52 azijnhouten kammen en een lengte van 104 cm.

In april 2004 is er een waterleiding aangelegd.
In mei 2004 is de kap geschilderd, evenals het gevlucht, de staart en het kruiwerk.
In juni 2004 werden schappen aangebracht en werden de stukken gevlucht opgehangen.
In november 2004 is gestart met de aanleg van een invalidentoilet en een molenaarskamertje.

Welke wielen bevinden zich in de molen?
vangwiel, vangtrommel, kettingwiel, bonkelaar, gaffelwiel, 2 luiwerkwielen, tafelwiel, vangtouwwiel, ronsel voor olieslagwerk, spoorwiel voor olieslagwerk, ronsel op het klauwijzer, 3 steenkistwieltjes, 2 kartelwieltjes op de meelgoot, 2 ijzeren tandwielen t.b.v. het elektrische steenkoppel, 1 loos ijzeren wiltje, 1 lichtwielijzer, 1 groot houten wiel voor de band van de elektromotor, 2 inrijwielen, 12 oliewielen, 4 graanmaalstenen, 3 stenen van de kollergang, 3 stenen in de inrij, 1 steen in het kleine molentje, 2 stenen tegen de wand bij het olieslagwerk.

Tentoongestelde voorwerpen:

1. De dieselmotor:
Naam: Anglo Belgian CY N.V.
Cylinder: 1 cylinder gloeikop
Nr.: 3597
C.V. 18/20
T/M: 430
S: 1080
Bouwjaar: 1937
Aangekocht 28-01-1995 van de familie Geuns uit Meeuwen, onderdeel van een binneninrichting van een oude maalderij.


2. De stenen aan de wand bij het olieslagwerk:
De linker steen: 97 cm. doorsnee totaal, 17 cm. dik, excentrisch Duits blauwe regenboogschepsel. De rechter steen is totaal 121 doorsnee, 27 dik, en de krop is 33 cm. doorsnee. Excentrisch zwaaipandscherpsel.

3. De molensteen links bij de doorgang op het gelijkvloers is 153 cm, ‘zeventiender’ genaamd. Doorsnee totaal, 29 cm. dik en het kropgat heeft een doorsnee van 33 cm. Gewicht: 1100 kg massieve kunststeen ligger (loper is in de vleor ingewerkt met 1997 als inscriptie). De molensteen rechts bij de doorgang op het gelijkvloers is 122 cm, ‘veertiender’ genaamd. Doorsnee totaal, 30 cm. Dik en het kropgat is 32 cm. doorsnee. Gewicht: 700 kg samengestelde kunststeen.